Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Filter by Categories
Ailə təsrrüfatı
Банк и страхование
Международная экономика
Bilik Iqtisadiyyatı
diskurs.az radio unec
Dünya İqtisadi Forumu
Fiskal Siyasət
İnforqrafika
İnnovasiya
ISE Economic Talks
Made in Azerbaijan
Макроэкономический анализ
Финансовые рынки
Marketinq
Milli iqtisadiyyat
Müsahibə
Нефть
Транспорт
Транспорт
Qender
Предпринимательство
Sənaye
Turizm
Налоги и пошлины
Домохозяйства
Экономическое образование
USD 1.7000, EUR 1.9658, TRY 0.3578, RUB 0.0267, CNY 0.2618, GEL 0.6914, GBP 2.2363, IRR 0.0040, JPY 1.5366, XAU 2151.7580, XAG 27.6156, XPT 1469.0550, XPD 1640.0665
(Azərbaycan) AİLƏ BİZNESİ SAHİBKARLIĞIN İNKİŞAFINDA UĞURLU MODELDIR
family-business-w556

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Prezidentin 23 sentyabr 2016-cı il tarixli fərmanı ilə Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin tabeliyində formalaşdırılacaq “ABAD” ölkənin sosial-iqtisadi inkişafında vətəndaşların fəal iştirakını təmin etmək, ailə əməyinə əsaslanan təsərrüfatların fəaliyyətini dəstəkləmək, kiçik və orta sahibkarlığın inkişafını stimullaşdırmaq, əhalinin məşğulluğunu artırmaq üçün geniş imkanlar yaradır. Pilot layihə çərçivəsində “ABAD” mərkəzlərinin fəaliyyətə başlaması üçün Azərbaycan Respublikasının 2016-cı il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinə 1 (bir) milyon manat ayrılmışdır.
“ABAD” layihəsinə təkcə dövlət qurumlarından maliyyə və institsional dəstək göstərilmir, eyni zamanda özəl sektorun da tövhəsi hiss olunmaqdadır. Oktyabrın 21-də SOCAR rəhbərliyi ilə ASAN xidməti arasında keçirilən görüş və imzalanan saziş bu ideyaya marağın artmasını göstərir. SOCAR bu layihəyə dəstək göstərəcək. İnanmaq olar ki, bu ideya populyarlıq qazandıqca ciddi investorların və tərəfdaşlarının sayı durmadan artacaq.
“ABAD” güclü bir layihəyə çevrilməsi üçün təkcə institsional dəstəyin olması deyil, onun bir biznes layihəsi olaraq ictimailəşdirilməsinə ehtiyaca vardır. Müxtəlif media qurumlarında bu ideyanın ortaya çıxma zərurəti ilə bərabər, onun bir biznes konsepsiyası kimi tərəfdaşlara qazandıra biləcəkləri üstünlüklər haqqında təfsilatlı bilgilər verməklə yanaşı, bu istiqamətdə ciddi maarifləndirmə kompaniyasının aparılmasına böyük ehtiyac vardır. Bunu təkcə bir layihə olaraq qiymətləndirmək də doğru olmaz. Bazar iqtisadiyyatına keçid edən bir ölkədə və sosializm ənənələrinin hələ də beyinlərdə qaldığı bir mərhələdə ailələrin gəlir mənbələrinin formalaşmasına yardım etməyə ehtiyac vardır. Bu təkcə ailələrin biznes təşəbbüslərinin stimullaşdırılması yox, eyni zamanda bu ailə insitutlarının dayaqlarının möhkəmləndirilməsinə xidmət edəcək. Çünki, ölkədə il ərzində nigaha daxil olan 100 ailənin 20-22-si müxtəlif səbəblərdən dağılır. Bu kərpiclərin sökülməsində ailənin maliyyə imkansızlığının da rolu az deyil. Demək, biz bu ideyanın uğur qazanaması ilə yanaşı, ölkədə ailə insitutlarının bünövrəsinin möhkəmlənməsin xidmət etmiş olacağıq.
Azərbaycanda ailə biznesinə dövlət dəstəyinin təmin etmək məqsədilə “ABAD” publik hüquqi şəxsin yaradılması ailə təsərrüfatların hərtərəfli dəstəklənməsi məqsədi daşıyır. Biznes planların tərtib olunmasından başlayaraq son məhsulun satışınadək və eyni zamanda maliyyə dəstəyinin göstərilməsinin dəstəklənməsi dövlətin bu sahəyə yüksək qayğı gəstərəcəyini nümayiş etdirir.
Araşdırmalar göstərir ki, iqtisadi böhran şəraitində ailə biznesi modeli ilə işləyən strukturlar daha etibarlı və dayanıqlı təsir bağışlayır. Mütəxəssislər bunu ilk növbədə onunla izah edirlər ki, ailə – etibarlılıq, güvənc deməkdir. Bu mənada ailə münasibətlərinə söykənən biznes modeli də ən çətin anlarda belə etibarlı və güvəncli bir struktura çevrilir. Ailə biznesinin inkişaf istiqaməti fərqlidir o, orta və daha böyük sektora doğru inkişaf edir. Burada ailənin hər bir üzvünün şərəf və məsuliyyət hissi vacib amildir. Ümumi mənafe naminə birlik hissi ailəni birləşdirir, heç kim özünü təkbaşına lider, sahibkar, mütləq hakim hesab etmir. Onlar tədricən inkişaf edərək peşəkar top-menecerlərə, rəqabətə davamlı müəssisənin səmərəli idarəedicilərinə, həm də sıravi üzvlərinə çevrilirlər. Ailə biznesi özünün ənənələrini də yaradır, qoruyur və inkişaf etdirir. Cədvəl 1-də ailə biznesinin ötürülməsinə təsir edən
təhsil formalarınin müqayisəsi qeyd edilmişdir:
Cədvəl 1.

Ailə təsərrüfatları dünyada ən qədim və ən çox yayılan biznes forması hesab edilir. Avropa ölkələrdə ailə təsərrüfatları bazardakı təsərrüfatların 70%-dən çoxunu təşkil edir və ölkənin iqtisadi inkişafında və iş yerlərinin yaradılmasında mühüm rol oynayır. Böyük Britaniyada ölkə firmalarının 75%-i, ABŞ-da 90%-ni, Avropa İttifaqı ölkələrinin 85%-ni ailə biznesi şirkətləri təşkil edir. Nisbətən zəif də olsa, Rusiyada da ailə biznesi inkişaf edir. Məsələn, İspaniyada bazardakı təsərrüfatların təqribən 75%-i ailə təsərrüfatlarıdır və onların ÜDM-də payı 65%-ə çatır. Latın Amerikası ölkələrinə ailə təsərrüfatları büdcə daxilolmalarnın 50% ni təmin edir.
Cədvəl 2-də ailə dəyərinin biznesə təsirinin müqayisəsi qeyd edilmişdir:
Cədvəl 2.
Ailə dəyərlərinin biznesə təsiri

Mənbə: Statistik məlumatlar əsasında müəllif tərəfindən tərtib edilmişdir.

Ailə biznesi ilə tanınmış korporasiyalar inkişaf edərək dünya iqtisadiyyatına təsir edən Rokfeller, Ford, Opal_B, Siemens, Adidas, Samsung Electronics kimi maqnatlar böyümüşlər. Almaniyadakı bütün müəssisələrin demək olar ki, 85 faizi ailə şirkətləri və təşkilatlarıdır. Bu şirkətlərdən ən böyüyü qəhvə satışı ilə məşğul olan “Dalmayr” şirkətidir. Hazırda günümüzdə ailə biznesi ilə məşğul olan ən varlı ailə ABŞ-dan olan Uolton ailəsidir. Ailə «Wal-Mart Stores» supermarketlər şəbəkəsinə sahibdir ki, bu şəbəkənin də tərkibinə 4440 supermarket daxildir. Ailə biznesi 1962-ci ildə qurulub və bu gün ki günümüzdə onlara 217,8 milyard dollar qazandırır.
Hesab edirik ki, ailə təsərüfatlarının inkişafı Azərbaycanda daha çox məşğulluqu artıracaq, büdcə daxilolmalarını diversifikasiya edərək yüksəldəcək. Bu öz növbəsində əhalinin gəlirlərini yüksəldəcək Bu o deməkdir ki, ailə təsərrüfatları milli iqtisadiyyatda mühüm sosial-iqtisadi rol oynayacaq. Ailə biznesinin inkişafını təmin edən əsas faktor sürətlilikdir. Bu baxımdan tələb olunaun prosedurların ASAN-laşdırılması və “ASAN Xidmət” Mərkəzlərinin özünü yüksək səviyyədə doğrultması, insanların bu mərkəzlərə yüksək inamı başlanğıcın uğurlu olmasını şərtləndirir”.
Qeyd: Ailə biznesinin təşkilində bir vacib cəhət də odur ki, bu biznes özünə daha çox inam yaradır. Mümkün deyil ki, aldanasan- deməli, etibar puldan daha önəmlidir. Ona görə də ailə biznesində həm müştəri, tərəfdaşlarla, həm də öz daxillərində konfliktlərə daha az rast gəlinir.

asan

NLP İLƏ UĞUR QAZANAQ:- Gülümsə, hədəf seç, mübarizə apar!
Май 8, 2016
6
5673465_orig

 

imgresHəyatda hər kəs müəyyən bir mövqeyə çatmaq istəyir və hamının özünəməxsus arzusu, məqsədi olur. Kimisi müəllim, həkim, kimisi rəssam, hüquqşünas və s.olmaq istəyir. Fərqi yoxdur, hansı peşəyə yiyələnmək istəyirsən, önəmli olan seçdiyin peşəyə çatmaq üçün onun uğrunda sağlam mübarizə aparmaqdır. Bizə verilən həyatı yaxşı dəyərləndirib, uğur qazanmaq üçün NLP vasitələrindən faydalana bilərik.

Neyrolinqvistik proqramlaşdırma (NLP) düşünmə, dil və davranış tərzini araşdıraraq, müəyyən məqsədə nail olmaq üsullarını öyrədir. Hər bir davranış bizim düşüncə və mövqeyimizin təsiri nəticəsində formalaşir. NLP həyati düzgün şəkildə dərk etmənin yoludur. NLP insan üçün ugur əldə etməyə imkan yaradir və onun əsas xüsusiyyətlərindən biri də şəraitə görə uygunlaşa bilməsidir.

NLP-nin 4 əsas uğur strategiyalarını aşağıdakı kimi sıralaya bilərik:

1.Nə istədiyinizi bilməlisiniz.

2.Ayıq və fərqində olmalısınız.

3.Elastik olmalısınız.

4.Fəaliyyətə keçməlisiniz….

QuraniKərimdə buyrulur: “Ey iman gətirənlər! Səbirli olun və başqalarını da səbrə sövq edin!”  Bu, nə deməkdir? Səbir etmək hər bir uğurun, müvəffəqiyyətin ilk şərtidir”. Hər hansı bir işin sonunun gözəl və nəticəsinin xeyirli olması üçün ilk əvvəl səbir etmək lazımdır. Başqa sözlə səbr uğurun açarıdır.

Qalib ola bilmək üçün etdiyiniz işi sınamaqdan əsla imtina etməmək lazımdır. Lampanı icad edən Edison, təkrar təkrar sınağın insanı necə müvəffəqiyyətə çatdıra biləcəyinə gözəl bir nümunədir. Uzun davamlı işıqlandırma üçün lampa içərisində istifadə ediləcək dayanıqlı teli tapa bilmək üçün yüzlərlə təcrübə etmişdir:- Ondan niyə imtina etmədiyini soruşduqda «Mən yalnız lampanı işlətməyəcək yüzlərlə yol tapdım. Ən sonunda hədəfimə çatacağam» demişdir.

Yaşanan problemləri həll edə bilmək üçün onlara müsbət yöndən baxa bilməliyik. Bu da zamanla inkişaf etdirilə biləcək bir qabiliyyətdir. Hər sınaqda daha yaxşısını edə bilmək üçün səbrli olmaq şərtdir.

Qalib olanlar imtina etməyənlərdir. İmtina etməyənlər isə etdikləri işə böyük bir ehtiras və inancla bağlananlardır. Başqalarının görə bilmədiyi fürsətləri, əskiklikləri görə bilənlərdir. İş həyatında da bu hər vaxt belə olmuşdur.

Qalib olanlar fürsətlərə və etdikləri işə inananlardır. Sizin də dəyişikliklər etmək istədiyiniz dövrlər olmuşdur. Lakin ətrafınızdakı kimsə sizə inanmamış ola bilər. Çox vaxt ola bilər ki, ətrafınızdakı reaksiyalar üzündən dəyişiklik etməkdən imtina etmisiniz. Amma içinizdə bir yerlərdə hələ etmək istədiyiniz şeyin doğru olduğuna dair bir hiss vardır. Məhz sizi digərlərindən ayıra biləcək kiçik fərq budur. Qalib olan ilə məğlub olanların fərqləri aşağıdakı cədvəldə verilmişdir:

Qalib olanlar Məğlub olanlar
Ağlamaq yerinə işləyər İşləmək yerinə ağlayar
Başını işlədər Çənəsini işlədər
Hər problemə bir çarə tapar Hər çarədə bir problem axtarar
Hər vaxt çarənin bir hissəsidir Hər vaxt problemin bir hissəsidir
Həmişə bir palnı var Həmişə bir bəhanəsi var
Uzaqdı amma yolu bilirəm deyər Yaxındı amma yolu bilmirəm deyər
Çətindi amma mümkündür deyər Mümkündür amma çətindir deyər
Danışmaq yerinə edər Etmək yerinə danışar
Edərəm bir şey öyrənərəm deyər Əgər nəticəsizdirsə heç bir mənası yoxdur deyər

Oxuyaq və müzakirə edək:   İş axtaran bir adam süpürgəçi işləmək üçün dünyanın ən varlı biznesmeni Bill Qeytsin kompyuter texnologiyalarının istehsalı ilə məşğul olan “Microsoft” şirkətinə müraciət edir. O, kadrlar şöbəsinin keçirdiyi bütün sınaqlardan uğurla çıxır və işə qəbul olunur. Rəsmi müqavilənin elektron formasının göndərilməsi üçün kadrlar şöbəsinin işçisi ondan e-mail ünvanını istəyir. Amma həmin şəxs utana-utana: “Mənim e-mailim yoxdur”, – deyə bildirir. Şirkətin əməkdaşı isə buna cavab olaraq: “Bağışlayın, şirkətimizin prinsiplərinə görə e-maili olmayanın özü də mövcud deyil və bu səbəbdən biz sizi işə götürə bilmərik”, – deyir. Bütün ümidləri puç olan adam “Microsoft”u tərk edərək yeni iş yeri axtarmaq üçün küçəyə çıxır. Yolda boş-boş gəzməkdənsə, heç olmazsa evinə pul aparmaq üçün xırda alver etmək qərarına gəlir. Bir marketə girərək cibindəki bütün pula – cəmi 10 dollara (!) – pomidor alır. Qapı-qapı gəzərək iki saat ərzində bütün malını satır və ikiqat xeyir qazanır. Axşama kimi bir neçə dəfə bu yolla alver edir və həmin gün sərmayəsini 80 dollara çıxarır. Pomidor alveri ilə məşğul olaraq, günü-gündən ticarətini genişləndirən qəhrəmanımız 5 ilə ABŞ-ın ən böyük ərzaq tədarük edən şirkətlərindən birinin sahibi olur. Artıq ailəsi, sağlamlığı, təhlükəsizliyi haqqında fikirləşir və həyatını sığortalamaq üçün bir şirkətə müraciət edir. Sığortaçı öz xidmət paketini göndərmək üçün ondan e-mail ünvanını istəyir. Amma qəhrəmanımız yenə də elektron poçtunun olmadığını deyir. Sığortaçı heyrətlə: “Çox maraqlıdır, sizin e-mail ünvanınız olmadığı halda belə nəhəng bir şirkət qura bilmisiniz. Gör indi e-mailiniz olsaydı, nələr etmişdiniz?” – deyə təəccübünü gizlədə bilmir. Amma həmin şəxs əhvalını pozmadan: “E-mailim olsaydı, indi “Microsoft”da süpürgəçi işləyərdim!!!” – deyir.

Məncə:— Uğur qazanmaq istəyən insan ilə uğursuz insan arasında yeganə  fərq düşüncə tərzidir. “Kor bir adamın dünyası onun yalnız toxunma hissiyyatından ibarətdir. Uğurlu bir adamın  dünyası isə xəyalları boyu uzanır. Böyük xəyallarla yaşayanların uğurları da  böyük olur”.

Bəs Sizcə ???

TƏDRİSİN KEYFİYYƏTİNİN ARTIRILMASINDA İNTERAKTİV METODLARDAN İSTIFADƏ
скачанные файлы

H.İ. Həmidov,

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin dosenti

 

XXI əsrin başlanğıcında Azərbaycan təhsil sisteminin yenidən qurulması, modernləşdirilməsi və bu işlərin təşkilində fəal və interaktiv metodlardan istifadə olunmaqla yerinə yetirilməsi prioritet problem hesab edilir. Onların həll olunması üçün yeni pedaqoji araşdırmalara ehtiyac duyulur.

Təhsil sisteminin inkişaf tendensiyası, fəal və interaktiv metodlar sahəsində  novator müəllimlərin iş üsullarına dair toplanmış faydalı təcrübələr, pedaqoji-psixoloji tədqiqatların nəticələri daima sistemləşməli, ümumiləşməli və təlim-tərbiyə prosesinin məzmununun yeniləşdirilməsini tələb edir. Bu problemlərin həlli təhsil sferasına,pedaqoji prosesə fəal və interaktiv metodlar anlayışının elmi əsaslarla gətirilməsini vacib bir problem kimi qarşıya qoyur və bütövlükdə təhsildə texnoloji yanaşmaların tətbiqini aktuallaşdırır.

Təcrübə və müşahidələr sübut edir ki, müasir təlim texnologiyaları  üçün  aşağıdakılar daha səciyyəvidir:

  • Müəllimin özünün fəallığı ilə tələbənin yaradıcı fəallığa cəlb edilməsi;
  • Tələbənin aktiv fəaliyyəti və bu zaman onlara elementar bacarıqların aşılanması;
  • Müəllimin tələbələrlə və tələbələrin bir-biri ilə əməkdaşlığı;
  • Hərəkətli, süjetli, didaktik rollu oyunlardan istifadə, sosial bərabərliyin və psixoloji şəraitin yaradılması;
  • Müəllimin təqdim etdiyi tematik materialın tələbənin yaradıcı təfəkkürünə və milli düşüncə tərzinin formalaşmasına təsir etməsi.

Müasir təlim texnologiyaları tələbələrə aşağıdakı keyfiyyətləri aşılamalıdır:

  • Müstəqil düşünmək, sərbəst fikir söyləmək;
  • Öz təcrübəsini və biliyini təhlil etmək qabiliyyəti;
  • Özünü qiymətləndirmək;
  • Əməkdaşlıq etməyi (başqaları ilə işləməyi bacarmaq, ümumi məqsədə çatmaq üçün işin bölüşdürülməsi);
  • Başqalarını dinləməyi, müxtəlif fikirlərə hörmət etməyi və dözümlü olmağı;
  • Öz fikirlərini arqumentlərlə izah və sübut etmək;
  • Kreativ təfəkkürün inkişafı;
  • Birgə həll yollarını müəyyənləşdirməyi və qərar çıxarmağı.

Müasir təlim texnologiyaları dərsə qədər hazırlıq prosesində müəllimin, dərsdə isə tələbələrin fəallığını tələb edir. Müasir təlim texnologiyalarının köməkliyi ilə təlimin həm təhsilləndirici, həm inkişafetdirici, həm də tərbiyələndirici funksiyaları özünü daha qabarıq şəkildə büruzə verir və təlimin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə səbəb olur

Fəal təlim şagirdlərin fəal idrak fəaliyyətinə əsaslanan və təhsil prosesinin digər iştirakçıları ilə əməkdaşlıq şəraitində həyata keçirilən təlimi nəzərdə tutur.

Çox vaxt bu anlayışın sinonimi kimi “interaktiv təlim metodları” anlayışından istifadə olunur. Belə ki, “interaktivlik” termini “dialoqu, qarşılıqlı təsiri” bildirir. Bu təlim metodunu ifadə etmək üçün həmçinin “problem – dialoji”, “problemli”, “evristik təlim” anlayışlarından da istifadə olunur.

Fəal (interaktiv) təlim aşağıdakı cəhətlər səciyyəvidir:

  • müəllim tərəfindən şüurlu surətdə (iradi olaraq) idraki problem situasiyasının yaradılması;
  • problemin həlli prosesində tələbənin fəal tədqiqatçı mövqeyinin stimullaşdırılması;
  • tələbələr üçün yeni və zəruri olan biliklərin müstəqil kəşfi, əldə edilməsi və mənimsənilməsi üçün şəraitin yaradılması.

Yeni yanaşmanın mahiyyəti ondadır ki, təlim tələbənin yaddaşının təkcə yeni elmi biliklərlə (informasiya ilə) zənginləşdirilməsinə deyil, həm də təfəkkürün müntəzəm inkişaf etdirilməsi əsasında daha çox biliklərin müstəqil əldə edilməsi və mənimsənilməsi, ən mühüm bacarıq və vərdişlərinin, şəxsi keyfiyyət və qabiliyyətlərin qazanılmasına yönəlib. Bu zaman tələbələr müəllimin rəhbərliyi altında, xüsusi seçilmiş, asan başa düşülən və yadda qalan, ən vacib təlim materialının öyrənilməsi prosesində fakt və hadisələrin səbəb-nəticə əlaqələrini, qanunauyğunluqlarını aşkar etməyi, nəticə çıxarmağı, mühüm və dərin ümumiləşdirmələr aparmağı öyrənirlər.

Tələbənin mövqeyi – “kəşf edən”, “tədqiqatçı” mövqeyidir; o, gücü çatdığı məsələlər və problemlərlə üzləşərkən bunları müstəqil tədqiqat prosesində həll edir.

Müəllimin mövqeyi – fasilitator («bələdçi», «aparıcı») mövqeyidir, problemli vəziyyətləri planlı və istiqamətlənmiş surətdə təşkil edir, şagirdlər qarşısında tədqiqat məsələlərinin meydana çıxmasına şərait yaradır və onların həllinə metodiki kömək göstərir.

Fəal (interaktiv) təlim metoduna aşağıdakı spesifik xüsusiyyətlər malikdir:

  • Təlimin subyekt- subyekt xarakter daşıması,
  • Tələbənin fəal öyrənmə mövqeyi, təfəkkürün müstəqilliyi və sərbəstliyi;
  • İştirakçıların bütün dərs zamanı fəallığı,
  • Dərsin əvvəlində problemli situasiyanın yaradılması və dərs prosesinin problemin həllinə yönəldilməsi,
  • Düşündürücü və istiqamətləndirici suallar vasitəsi ilə tələbələrin yeni biliklərin müstəqil kəşf edilməsinə yönəldilməsi,
  • Təlimin tədqiqat üsulu vasitəsi ilə keçirilməsi,
  • Dərsin dialoq şəklində aparılması, əks əlaqənin yaradılması,
  • Əməkdaşlıq və qrupda qarşılıqlı fəaliyyət.

Dünyada gedən qloballaşma həyatın bir çox sahələrinə öz təsirini göstərir. Təhsildə aparılan islahat məhz həmin zərurətdən yaranmışdır. Təhsilin keyfiyyətini yüksəltmək, yeni pedaqoji texnologiyaları öyrənib onlardan səmərəli istifadə etmək başlıca vəzifə kimi qarşıda durur.

Yeni pedaqoji təfəkkürün başlıca prinsipləri — demokratikləşmə, humanistləşdirmə, fərdiləşdirmə, diferensiallaşdırma, inteqrasiya, şəxsiyyətin formalaşdırılması və inkişaf etdirilməsini həyata keçirir.

Metod olaraq interaktivlik təlim prosesində müəllim və tələbə arasında işin gedişindən-mövzudan, şərhdən, dialoqdan, rollu oyundan həmin anda meydana çıxan yanaşma, izah, dialoq və s.-dir. Yəni bu tərz əvvəldən planlaşdırılmır, işin-təlim prosesinin gedişi bu məqamı ortaya çıxarır və daha çox tələbənin müstəqilliyi, müdaxiləsi ilə baş verir. Digər tərəfdən, interaktivlik tələbələrin özləri arasında da ola bilər. Əsas cəhət odur ki, bu prosesdə əməkdaşlıq edən öyrənənlər və öyrədən eyni hüquqlu mövqedə dayanırlar. Təbii ki, müəllim öyrədən olaraq bələdçi, fasilitator, məsləhətçi funksiyasını yerinə yetirir: şagirdlərin işlərinə müdaxilə etmədən problemləri qoyur, istiqamət verir, nəzarət edir, axtarış istiqamətlərini hazırlamağa kömək edir, amma təlim tapşırıqları üzərində uşaqlar özləri birlikdə – öz aralarında tədqiqat aparır, diskussiya apararaq işləyirlər.

Fəal (interaktiv) təlim metodunun tədris prosesinə daxil edilməsi tələbələrin passivliyinin aradan qaldırılmasına, lazım olan təffəkkür xüsusiyyətlərinin və yaradıcılığın formalaşdırılması və təlim keyfiyyətinin yüksəldilməsinə şərait yaradır.

Elektron lövhənin sensorlu, yəni hissiyyatlı səthinə xüsusi qələmlə və ya barmaqla yavaşca toxunmaqla onun üzərində  kompyuterdə mümkün olan  bütün əməliyyatları interaktiv rejimdə aparmaq olar. «Ağıllı» lövhə, həmçinin kompyuterə qoşulan mikroskop, skaner, pəqəmli fotoaparat, videokamera və s. qurğulardan alınan təsvirləri də proyektor vasitəsilə qəbul edə bilir ki, bu da məktəblərdə virtual laboratoriyaların təşkilində mühüm əhəmiyyətə malikdir.verir, uşaqlar biliklərə yiyələnir, tədris proqramı zərər çəkmir.

 

Ənənəvi dərslərin xüsusiyyətləri İnteraktiv dərslərin xüsusiyyətləri
 1. Diqqət bilik və bacarıqların mənimsənilməsinə yönəlir, tələbənin tərbiyə və inkişafı çox vaxt müəllimin rəhbərliyindən kənar həyata keçirilir. 1.Diqqət ilk növbədə tələbənin şəxsiyyətinin formalaşmasına yönəlir.
 2. Müəllimin əsas funksiyası tələbələrə məlumat çatdırmaq və onun mənimsənilməsi üçün sərait yaratmaqdır. 2. Müəllim ilk növbədə  idrak fəaliyyətinin əlaqələndiricisi, tələbələrin məsləhətçisi və köməkçisi kimi çixiş edir.
3.Müəllim- tələbə münasibətlərində avtoritar üslubun üstünlüyü. 3. Müəllim və  tələbə arasında əməkdaşlıq, məktəbləlilərin dəlillərinə və fəaliyyətinə böyük diqqət.
4. Dərs tədris fənni çərçivəsi ilə ciddi məhdudlaşır. 4.Müasir nəzəriyyə müxtəlif fənlərdən dərs deyən bir neçə müəllim tərəfindən keçirilən fənlərarası dərsləri istisna etmir.
5. İnkişafedici və tərbiyəedici amil kimi, əsasən, təhsilin məzmunu götürülür. 5. Təhsilin məzmunu ilə yanaşı şagirdlərin tərbiyə və inkişafında təlim metodları və təşkilati formalar da mühüm rol oynayır.
6. Dərs demək olar ki, həmişə adi qaydada keçilir. 6. Ənənəvi olaraq digər formaların əlamətləri dərs sayilan və ona qarşı qoyulan bəzi elementləri (məsələn, seminar-dərs,oyun-dərs, yarış-dərs, konfrans-dərs və s.) assimilyasiya edir.
7. Müəllim bütün funksiyaları özündə saxlayır. 7. Müəllimin funksiyalarının bir hissəsinin şagirdlərə verilməsi səciyyəvidir: bilik və bacarıqların yoxlanılması və qiymətləndirilməsi (qarşılıqlı və özünüqiymətləndirmə), işin planlaşdırması, tədqiqat və özünü qiymətləndirmə elemetləri.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ƏDƏBİYYAT

  1. M.C. Mərdanov Azərbaycan təhsili islahat yollarında: uğurlar, problemlər, vəzifələr… Bakı, 2001.
  2. M. Mərdanov, A. Mehrabov, T. Qardaşov Təlim-tərbiyə prosesinin və nəticələrinin qiymətləndirilməsi islahatın mühüm amili kimi // Azərbaycan məktəbi, Bakı, 2002, № 1
  3. A. Mehrabov. Təhsilin demokratikləşməsi: problemlər, vəzifələr // Təhsil, mədəniyət və incəsənət, 2001, № 4
  4. Fəal təlim və məktəb rəhbərliyi / “Fəal təlim məktəbləri şəbəkəsinin yaradılması” mövzusunda keçirilmiş seminarın materialları. Bakı, YUNİSEF, 2000.
  5. İ. Sadıqov, R. Mahmudzadə, N. İsayeva. İnformatika: Ümumtəhsil məktəblərinin 11-ci sinfi üçün dərslik. Bakı: Bakınəşr, 2010.
  6. Fəal təlim və məktəb rəhbərliyi / “Fəal təlim məktəbləri şəbəkəsinin yaradılması” mövzusunda keçirilmiş seminarın materialları. Bakı, YUNİSEF, 2001.
  7. http://www.informatik.az
  8. http://www.edu.gov.az
  9. http://www.curriculum.org
  10. http://www.kurikulum.az
(Azərbaycan) Həmid Həmidov. Ailə büdcəsinin düzgün planlaşdırılmasının sosial-iqtisadi aspektləri
Февраль 22, 2016
3
Aile

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Qənaət rejimi insanların təfəkküründə oturmalı, öz yerini tapmalıdır. Məsələn, Avropa ölkələrində daha az yanacaq yandıran, kiçik tutumlu maşınlara üstünlük verilir. Bizdə isə vətəndaşlar iri “Jeep”lər almağa üstünlük verir ki, həm yer tutur, həm də belə maşınların istismar xərcləri çoxdur. Avropada evi də yığcam tikirlər, amma bizdə ikimərtəbə tikirik, ömür boyu da təmir edirik. Müqayisəli baxanda pulun nə qədər səmərəsiz xərcləndiyini görürük.
Uca Allah buyurur: “Ey Adəm oğulları! Məscidlərə (gedərkən) gözəl geyimlərinizi geyin. Yeyin-için, lakin israf etməyin. Şübhəsiz ki, (Allah) israf edənləri sevmir”. (Qurani-Kərim, “Əraf” surəsi, 31-ci ayə)
Yuxarıda qeyd edilənləri nəzərə alaraq ailə büdcəsinə qənaət etmənin yollarını aşağıdakı kimi sıralamaq mümkündür:
• Maaş alan gün heç bir alış-veriş etməyin. Belə günlər insan lazımsız xərcləmələr edir;
• Alış-verişə heç vaxt ac getməməyin, yoxsa kassaya yaxınlaşanda səbətinizdə lazımsız və bahalı ərzaqlar görəcəksiniz;
• Qarderobda qənaət etmək üçün çoxfunksiyalı geyimlərə üstünlük verin;
• Küçədə yolüstü xırda-xuruş almaq büdcə üçün dağıdıcı vərdişdir. Bu vərdişi tərgitmək üçün yanınızda az pul gəzdirməniz lazımdır;
• Əgər büdcə çərçivəsindən çıxmaq istəmirsinizsə, əlinizdə pula növbəti dəfə artıq bir şey almaq həvəsi yaranıbsa, bunun nə qədər vacib olduğunu düşünün;
• Bahalı kreditlər kasıblar üçün deyil. Odur ki, gündəlik xərclər üçün borca girmək lazım deyil. Yalnız iri alış-veriş edən zaman borc barəsində fikirləşməyə dəyər;
• Mağazalardakı əşyalara, geyimlərə əllə toxunmayın. Alıcı əllə geyimə nə qədər çox toxunursa, o qədər onu almağa həvəslənir;
• Tərsinə düşünün. Əvvəl xərclərinizi ödəyib daha sonra kənara pul qoymaq yerinə, əvvəl yığıma yönəldəcəyiniz pulu kənara qoyub ondan sonra xərclərinizi planlaşdırın;
• Üç illik plan tutun. Maliyyə mütəxəssisləri üç illik planlar tutmanın faydalı olduğu fikirindədirlər. Buna görə, üç il içində maliyyə baxımından nəyi bacarmaq istədiyinizə qərar verib (məsələn, altı aylıq maaş qədər pul yığmaq, ev üçün ilkin ödəniş yığmaq) ona görə hərəkət edin;
• Özünüzə qaydalar müəyyən edin. Xərclərinizi nəzarət altına almaq üçün özünüzə qaydalar qoyun. Həyatınız baxımından kritik əhəmiyyət daşımayan şeylərə yüzlərlə manat pul xərcləməyin. Alış-veriş edərkən də alacağınız məhsullara görə özünüzə bir üst sərhədi müəyyən edin;
• Gizli varlı kimi yaşayın. Çoxlu milyoner sadə bir həyat yaşayır. Onları gündəlik həyatlarında görənlər varlı olduqlarını anlaya bilməz. Məsələn, Las-Veqaslı milyoner David Sapper, ildə 500 min dollar qazanmasına baxmayaraq aylıq xərclərini 2 min 500 dollarla məhdudlaşdırır;
• Büdcə tutun. Əlinizə keçən pulla etdiyiniz xərclərin qeydiyyatını aparmaq, məqsədlərinizə çatmaq üçün nə qədər pul ayırmalı lazım olduğunuzu baş düşməyinizi təmin edəcək;
• Borcdan xilas olun. Əgər kredit kartı borcu kimi yüksək faizli borclara maliksinizsə bunlardan xilas olmaq birinci prioritetiniz olmalıdır;
• Gəlirinizi artırın. Maliyyəçilər əlinizdəki vəsaitin artırmağın iki yolu olduğu fikirindədirlər: Daha az xərcləmək ya da daha çox yığmaq. Əgər pul yığa bilməyəcək qədər aşağı bir gəlirə maliksinizə, əlavə bir iş görməyi düşünə bilərsiniz. (http://gencaile.az)
Bəzi xərclərə qənaət edin:
• Elektrik enerjisindən ən çox evlərdə suyun qızdırılmasında istifadə edilir. İl ərzində bu işə orta hesabla 1000 – 4000 kvts elektrik enerjisi sərf olunur. Araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, su qızdırıcının dərəcəsini 60°C-dən 49°C-yə salmaqla, suqızdırma xərcini 10% azaltmaq olar;
• Araşdırmalar göstərir ki, il ərzində paltar qurutmaq üçün orta hesabla 360-1400 kvts elektrik enerjisi sərf edilir.Bunu 15% azaltmaq mümkündür;
• Hər il ailələrdə işıqlandırmaya orta hesabla 400-1000 kvts enerji sərf edilir. İşıqlandırma sisteminin təmiz saxlanılması işıqlanma qabiliyyətini artırır. Evi tərk edərkən və ya bir otaqdan digərinə keçərkən işıqları söndürün. Hər bir ailə üzvünün bu qaydaya riayət etməsi elektrik enerjisinə təxminən 35 faiz riayət etməsi deməkdir;

Перейти к верхней панели