Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Filter by Categories
Ailə təsrrüfatı
Банк и страхование
Международная экономика
Bilik Iqtisadiyyatı
diskurs.az radio unec
Dünya İqtisadi Forumu
Fiskal Siyasət
İnforqrafika
İnnovasiya
ISE Economic Talks
Made in Azerbaijan
Макроэкономический анализ
Финансовые рынки
Marketinq
Milli iqtisadiyyat
Müsahibə
Нефть
Транспорт
Транспорт
Qender
Предпринимательство
Sənaye
Turizm
Налоги и пошлины
Домохозяйства
Экономическое образование
USD 1.7000, EUR 2.0981, TRY 0.4202, RUB 0.0279, CNY 0.2704, GEL 0.6964, GBP 2.3933, IRR 0.0037, JPY 1.5793, XAU 2282.0545, XAG 29.2292, XPT 1592.3730, XPD 1754.3660
(Azərbaycan) Dünya Bankının 2017-ci il üçün yeni hesabatı
Screen Shot 2017-06-05 at 1.38.52 PM

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Əsas qeyd edilən məqamları vurğulayacam:
1. Dünya Bankının 2017-ci il üçün proqnozlarına əsasən qlobal artım 2.7% təşkil edəcək.
2. İnkişaf etmiş ölkələrdə iqtisadi artım 1.9% təşkil edəcək.
3. İnkişaf etməkdə olan bazarlar (Çin, Braziliya, Hindistan və s.) və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqtisadi artım 4.1% təşkil edəcək. Əmtəə ixrac edən ölkələrin ixrac sahələrindəki manelər azalacaq.
4. İnkişaf etmiş ölkələrdə gözlənilən iqtisadi artım çərçivəsində bu ölkələrin ticarət tərəfdaşlarına müsbət təsir göstərəcək.
5. Azərbaycanda ÜDM-in 1.4% azalacağı gözlənilir. Qeyd edim ki, 2016-cı ildə bu göstərəci — 3.8% idi. 2018-ci ildə ÜDM-də isə 0.6% artım proqnozlaşdırılır.
6. Xammal ixrac edən ölkələrin ixracatı yüksələcək.
7. Avrozona və Yaponiyada güclənən daxili tələb və ixrac fonunda artım proqnozları yüksək dəyərləndirilir.
8. Xüsusi istehlak artımında zəifləmə yaşansa da, inkişaf etmiş ölkələrdə investisiyalarda artım müşahidə olunur.
9. Ümumilikdə qlobal iqtisadiyyatda proteksionist meyllər müşahidə olunmağa başlayıb. Əsas səbəblər Britaniyanın ABdən çıxması və ABŞda yeni adminstrasiyanın vədləri və söyləmləridir.
10. Ümumilikdə qlobal ticarət 2016-cı ilin son rübündən daha stabil olmağa başlayıb və 2017ci ildə də daha da sağlamlaşaraq davam edəcək.

 

(Azərbaycan) Savadlı insanların təhsilə cəlb olunması üzrə OECD araşdırması
20160430_woc298

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

The Economist jurnalının səhifəsində OECD araşdırmasına dayanaraq, savadlı insanların ölkələr üzrə təhsilə cəlb olunması ilə bağlı faydalı yazı yerləşdirilib.
Yazının əsas məqamlarını tərcümə halında təqdim edəcəyəm.
Yazıda qeyd olunur ki,
Savadlı insanların təhsilə cəlb olunması əksər ölkələrdə əsas hədəflərdən biridir. Əgər müəllimin maaşı aşağıdırsa və bu xüsusən də uzun iş saatı ilə müşaiət olunursa o zaman bu vəziyyət daha problematik hesab olunur. OECD rəqəmlərinə görə əksər varlı ölkələrdə təhsildən olan gəlirlər üçün nə iş saatları nə də maaş o qədər də önəm daşımır. PISA-ın (Programme for International Student Assessment — Beynəlxalq Tələbə Qiymətləndirilməsi üzrə Proqram) araşdırmasına görə Yaponiya və Cənubi Koreya 15 yaşlı məktəb şagirdlərinin qrammatika, arifmetika və elmi biliklərinə görə demək olar ki, eyni səviyyədədirlər. Bu iki inkişaf etmiş ölkədə müəllimlərin maaşı da təxminən eynidir, lakin iş saatlarında fərqlər var. Yaponiyada bir müəllimin orta həftəlik iş saatı — 54 saatdır, C. Koreyada isə 37 saatdır.

Bundan başqa Estoniyada şagirdlər (hansı ki, müəllimin ən az maaş aldığı qrupa daxil olan ölkədir) Niderlanda nisbətən daha yaxşı nəticə göstərirlər. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Niderlandda müəllimlərin maaşları Estoniyadan 5 dəfə çoxdur və iş saatları eynidir.

Fikirlərinizi bildirə bilərsiniz!

Link aşağıda:

http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2016/04/daily-chart-18?fsrc=scn%2Ffb%2Fte%2Fbl%2Fed%2Fteacherssalaries

Təhmasib Əlizadə, UNEC, Beynəlxalq İqtisadiyyat

(English) What kinds of policies are likely to promote inclusive development and minimize income inequality?
agenda-promojpgcropdisplay_0

Извините, этот техт доступен только в “Американский Английский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Inclusive development and minimization of income inequality problem are introduced in this essay. Starting from inclusive development, we should mention that, nowadays, this is one of the main problems of the world. A part of people of the world, especially in poor countries is excluded from the economic development. The reasons of that are their differentiations and the conditions that they live today. It is very important for countries to promote inclusive development and to create a legal framework for minimizing income inequality.

As an example for promotion of inclusive development, I will mention UNDP case. As it’s known UNDP has policies in this regard. Their main goals are to reduce the poverty in the countries and to increase the effects of economic development to all parts of societies, to include them in decision-making process, to improve their living standards etc. In this regard, UNDP has a several directions that can accelerate this process. UNDP has a shared work with countries. They try to assist governments in the creation of new strategies for development and new policies for reduction poverty in their countries. UNDP helps governments to establish monitoring system for poverty and to establish a data system for the generation of evidences. Also, UNDP plays a role for ensuring countries with policy advices for social sustainability and for plans against poverty level. Other contributions of UNDP as evidence are support of countries with reviews of budgets, set up new partnerships with poor countries for provision of sustainable inclusive development. All these points are the evidences in case of UNDP for promotion of inclusive development.

The second part  is about what kind of policies are likely to minimize income inequality. As evidence, Germany’s policies in this case were introduced. Germany is one of the countries in the world that has a low level of income inequality. German governments faced a lot of problems in wealth inequality after the reunification of West and East Germany. Today, government realizes programs for decreasing of income inequality, design tax system, transfer system of country and several such types of policies in terms of minimizing income inequality. As a result, today German has a satisfactory level of income inequality. But exactly, their policies are not perfect and have a need for improvement. Government promotes new policies for decreasing income inequality in Germany.

References:

  1. UNDP official website
  2. APCD, Community-based Inclusive Development, principle and practice.
  3. Florian, R. Rose, C. Tilstone, Promoting inclusive practice
  4. M.De. Nardi, L. Ren, C. Wei, Income inequality and redistribution in five countries

Author: PhD candidate, Tahmasib Alizada, UNEC, International Economics Chair

Email: alizada.tahmasib@gmail.com

(Azərbaycan) Texnologiya bizim gələcək işimizi və həyatımızı necə dəyişəcək?!
invisage-technology-header

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Fərz edək ki, biz indiki dövrün azyaşlılarıyıq və bizdən gələcəkdə hansı peşə sahibi olacağımızı, hansı sferada çalışacağımızı soruşsalar, yəqin ki, çox az hissəmiz bu suala dəqiq cavab verə bilər. Bizim bu dövrə qədərki 15-20 illik periodda müşahidə etdiyimiz texnoloji inkişaf və dəyişim əslində gələcəkdə hansı dəyişikliklərin baş verəcəyinə bir işarədir. Güman olunur ki, növbəti dəyişim dalğası karyeraları, işləri və iş strukturlarını kökündən, fundamental olaraq dəyişəcəkdir.

Qiymətləndirmələrə və analizlərə uyğun olaraq, deyə bilərik ki, hazırda orta məktəbdə təhsil alan şagirdlərin 65%-i gələcəkdə işləyəcəyi sahələr yeni olacaq və həmin sahələ bugün mövcud deyil.

Gözlənilir ki, 2020-ci ilə qədər əmək bazarındakı dəyişikliklər sürətlənməyə başlayacaqdır. Ofis və admistrativ funksiyalar manufaktura və istehsal rolları ilə birlikdə növbəti 4 il ərzində 6 milyon rol üzərindən dramatik şəkildə azalma müşahidə olunacaqdır. Digər tərəfdən isə, biznes və maliyyə əməliyyatları kompüter və riyazi funksiyaları ilə birlikdə yüksəliş göstərəcəklər.

tt

Süni intellekt, 3D Print, resursların effektiv bölgüsü və istifadəsi, effektiv istehsal və robotlaşma gələcəkdə bizim hazırki dövrdə istifadə etdiyimiz, idarə etdiymiz və inkişaf etdirdiyimiz məhsullar və xidmətlər üsullar üçün əsas faktorlar hesab olunacaqlar. Burada yeni, inkişaf etdirilmiş avtomat istehsal sistemlərinə olan yüksək tələbi nəzərə alaraq, sonuncu ikisi əslində arxtitektura və mühəndislik sahələrində yeni iş yerləri üçün potensiala sahibdirlər.

Dünya İqtisadi Forumunun (World Economic Forum) HR qərar qəbul edənlər arasında apardıqları sorğulara əsasən, onların 44%-i yeni texnologiyaların mümkün edəcəyi uzaqdan işləməyi, birgə işləməyi və telekonfransı əsas prinsipial dəyişiklik kimi dəyərləndirirlər. Bundan başqa, mobil texnologiya və bulud texnologiyası uzaqdan işləməyə və dərhal əldə etməyə təsirləri, inkişafın əsas aparıcı qüvvələri hesab olunurlar. Bu eyni zamanda, internetə əsaslanan xidmət modellərinin sürətlə yayılmasını da mümkün edir.

Bizim gələcək iş yerimiz ənənəvi ofislər olmaya da bilər, iş yerləri bir mərkəzdə yox, bir neçə bir-birilə qarşılıqlı əlaqədə olan yerdə cəmləşə bilərlər. Onlar virtual konfransların, tam və konstant (sabit) əlaqənin və daşınmanın əsasında mövcud olacaqlar.

Bizim iş günlərimiz fundamental şəkildə indikindən fərqlənəcəklər. Əsas baza məlumatlar, məsələn, real zaman ərzində yollar barədə məlumatlar bizim yollara daha az zaman sərf etməyimizə, işə daha tez getməyimizə, son mənzilə daha tez çatmağımıza səbəb olacaqlar. Artıq evdən işləmək texnologiya ilə daha effektiv hala gələcəkdir.

IV Sənaye İnqilabına əsaslanan texnoloji inkişaf köhnə biznes modellərini yox etməyə qadir olacaq, yeniləri ilə əvəzlənməsini təmin edəcəkdir. Bugün biz artıq biz çox sahədə bu əvəzləmələrin ilkin variantlarını görürük və onların da kifayət qədər uğurlu olduğunu müşahidə edirik. Bu inkişaf eyni zamanda sahibkarlığın, biznesin genişlənməsinə, böyüməsinə və tərəqqisinə gətirib çıxaracaqdır, gəlir mənbələrinin diversifikasiyasına səbəb olacaqdır. Real nümunəni misal olaraq göstərsək, deyə bilərik ki, onlayn platforma olan Airbnb özünün bir neçə illik qısa fəaliyyət dövründə artıq dünyanın böyük otel zincirlərinə sahib şirkətlərindən daha çox otaq təklif edir.

Bu dağıdıcı biznes modelləri bizə fundamental olaraq, istər individual olaraq, istərsə də kompaniya olaraq öz biznesimizi kökündən dəyişməyə səbəb olacaqlar. Məsələn, fermerler öz aralarında informasiya mübasiləsini və bilik transferini təmin etməklə, onlar suvarılmada və ya digər işlərində daha da böyük effektivliyə sahib olacaqlar.

Digər çox mühim məqam isə ondan ibarətdir ki, yeni texnologiyalar bizə çox böyük sosial, ictimai problemlərin həllində yardımçı olacaqlar. Bu yeni texnologiyaların əsasında dayanan İnformasiya və Kommunikasiya Texnologiyaları (İKT) böyük həcmdə məllumat bazası ilə transformasional güc ilə əlaqədə olaraq, böyük iqlim dəyişikliklərinin qarşısının alınması istiqamətində ağıllı sistemələri dəstəkələyə bilərlər. Ağıllı sistemlər evlərin, zavodların və digər müəssisələrin qarşılıqlı əlaqəsi, enerjidən daha effektiv istifadə iqtisadiyyatda bizim bugün üzləşdiyimiz əsas problemlərin və dekarbonizasiyanın həll edilməsi yolunda çox mühim töhfə verəcəkdir. Biz hələ də ayıq-sayıq olmayıq bu mənada. Texnoloji dəyişikliklər olmasa, biz öz gücümüzdən də maksimum effektiv istifadə etməliyik.

 

Təhmasib Əlizadə
UNEC, Beynəlxalq İqtisadiyyat kafedrası
Qeyd: Bu yazı Dünya İqtisadi Forumun paylaşdığı məlumatlara və onların şəxsim tərəfindən tərcüməsinə əsaslanmışdır. Eyni zamanda yazıda bundan əlavə məlumatlar da istifadə edilmişdir.
(Azərbaycan) Təhmasib Əlizadə. İnnovasiyanın inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi inkişafına təsiri
Апрель 27, 2016
2
İnkişaf

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

İnnovasiya və innovasiya siyasəti haqqında ümumi məlumat

İnnovasiya və innovasiya siyasəti hazırki dövrün ən əsas xüsusiyyətlərindəndir. Çünki ölkələr yenilik, innovasiya tətbiq etmədən nə daxildə uğur qazana bilirlər nə də beynəlxalq səviyyədə. Ona görə də artıq ölkələr davamlı iqtisadi inkişaf əldə etmək üçün elm tutumlu, bilik iqtisadiyyatına keçirklər. Elm tutumlu, bilik iqtisadiyyatında isə araşdırma, innovasiyalar çox önəmlidir.

İnnovasiya ümumi olaraq yenilik deməkdir. Daha ətraflı izah versək, innovasiya yeni və ya inkişaf etdirilmiş məhsulun tətbiqi və ya yeni metodların reallaşdırılması deməkdir. İnnovasiyaya ümumi tərif verdikdən sonra iqtisad elmində innovasiyalara yanaşmalara diqqət yetirək. İnnovasiyanın iqtisad elmində bir anlayış kimi istifadə olunmasında ən əsas rolu Avstriya əsilli Amerikan iqtisadçısı Cosef Şumpeter oynayır. Cosef Şumpeterin “yaradıcı məhvetmə” (“creative destruction”) anlayışı iqtisad elmində innovasiya sahəsində çox mühim yerə sahibdir. C. Şumpeter iddia edir ki, innovasiya texnoloji rəqabətin ən əsas mənbəyidir. Şumpeter Kapitalizm, Sosializm və Demokratiya kitabında innovasiya üçün “yaradıcı məhvetmə” (“creative destruction”) terminini, anlayışını işlədir.

İnnovasiyanın inkişaf etməkdə olan ölkələrin iqtisadi inkişafına təsiri

Əsasən texnoloji sahəyə aid edilən innovasiya siyasəti artıq digər sahələrə də zamanla təsir etməyə başlamışdır. Ölkələr artıq bu istiqamətdə milli innovasiya strategiyaları hazırlayırlar. Bu tədqiqat yazısında araşdırılacaq birinci məqam inkişaf etməkdə olan ölkələrdə innovasiya siyasəti və bu innovasiya siyasətinin həmin ölkələrin iqtisadiyyatına təsiridir. Araşdırmalar onu göstərir ki, İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə innovasiya siyasətinin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi üçün bir çox istiqamətdə işlər aparılır. Bunun üçün inkişaf etməkdə olan ölkələrdə innovasiyanın təşviqi, tanıdılması çox mühim yer tutur. Ölkələrin əsas məqsədi isə davamlı iqtisadi inkişafı təmin etmək, ölkədə rəqabəti gücləndirmək, rəqabət nəticəsində daha keyfiyyətli və beynəlxalq bazarlara çıxarıla biləcək məhsulların istehsalını yaratmaqdır.

Hazırki dövrdə dünya üzrə innovasiyanın iqtisadi inkişadakı rolu çox böyükdür. Uğurla inkişaf edən ölkələr öz iqtisadiyyatlarında mütləq şəkildə innovasiyanı tətbiq edirlər və innovasiya potensialını artırmaq üçün strategiyalar hazırlayırlar. Və burada ən əsas məqam ondan ibarətdir ki, innovasiya yalnızca yüksək texnoloji məhsulların istehsalında istifadə olunmur, eyni zamanda innovasiyanı bir çox sahələrin inkişafı üçün istifadə etmək mümkündür. İnnovasiyanı tətbiq etməklə ölkələr bütün sahələrdə qarşıya qoyulan hədəflərə çatmaq üçün üstünlük əldə edirlər. Ümumi olaraq, onu qeyd edə bilərik ki, ölkənin innovasiya potensialının olması çox mühimdir və problemlərin həlli prosesində işi sürətləndirir.

İnnovasiyanı uğurla tətbiq edən İnkişaf etməkdə olan ölkələrə misal olaraq Malaziyanı, Türkiyəni, Tailandı və s. misal göstərə bilərik.

Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas xüsusiyyəti hələ də hazır məhsula, elm tutumlu məhsula yox, xammala əsaslanmasıdır. Keçən dövr ərzində biz iqtisadiyyatımızda xammal ixracından gəlirlər əldə etmişik. Lakin uzun müddətli dövrdə bunun yaxşı nəticəsi olmayacağı aşkardır. Ona görə də biz artıq zaman itirmədən bilik iqtisadiyyatına, innovasiya tutumlu istehsala, rəqabətqabiliyyətli məhsul istehsalı və ixracına keçməliyik. Bunun üçün isə ən zəruri olan universitet-sənaye əməkdaşlığının gücünü və önəmini artırmaq və innovasiya strategiyası hazırlamaq çox vacibdir. Mən bu tədqiqat yazısında Azərbaycan üçün innovasiya və elm tutumlu siyasətin istiqamətlərini araşdırmışam və inkişaf etməkdə olan ölkə olaraq bizə hansı tip innovasiya siyasətinin, hansı istiqamətlərin vacib olduğunu vurğulamışam. Əvvəldə də qeyd etdiyim kimi bu istiqamətlərdən biri bilik iqtisadiyyatına keçid, digəri isə regional innovasiya planının, strategiyasının tətbiqidir.

Son bir ildə Azərbaycan iqtisadiyyatında baş verən proseslər Bilik İqtisadiyyatına keçidin bizim üçün vacibliyini göstərdi. Əslində Bilik iqtisadiyyatına keçid daima mühim və vacib məsələ olub. İndiki reallıqda isə biz gələcəyimizi təminat almaq üçün heç vaxt itirmədən bilik iqtisadiyyatına keçməliyik. Təbii ki, bu biraz çətin və uzun proses olacaqdır. Lakin hər bir prosesdə olduğu kimi bu prosesində başlanğıc nöqtəsi, inkişaf nöqtəsi vardır.

Biliyə əsaslanan Bilik İqtisadiyyatını yaratmaq üçün isə bizə iki təməl istiqamət gərəkli olacaqdır. Birincisi, təhsilə investisiyaları artırmaq və həmin investisiyaların geri dönüşünü, mənfəətini yüksəltməkdir. İkincisi isə, insan kapitalını yaratmaq və ya var olanı cəlb etmək.

Təhsilə investisiya yatırıldığı zaman biliyin istehsalı baş verəcəkdir. Bilik istehsalını isə ya müstəqil formada fəaliyyət göstərən araşdırma institutları və ya universiterlərlə qarşılıqlı fəaliyyətdə olan araşdırma mərkəzləri, institutları həyata keçirəcəklər. Biliyin istehsalı uzun müddətdə ölkəyə çox böyük gəlir gətirir və ölkədəki həyat standartlarını yüksəldir. Dünya ölkələrindən bunu tətbiq edən kifayət qədər uğurlu ölkələr var. Misal üçün, İsraili, Cənubi Koreyanı, Malasiyanı, Sinqapuru buna misal olaraq göstərə bilərik.

Bilik iqtisadiyyatına keçid mərhəlsində innovasiya siyasətinin əsas addımlarından biri təhsilə böyük həcmdə investisiyanın yatırması və universitetlərin sənaye müəssisələri ilə daha sıx əlaqəsinin qurulmasıdır. İkinci addım olaraq, araşdırma institutlarına böyük həcmdə investisiyalar yatırılmalıdır. Ölkə birbaşa olaraq bu araşdırma institutları maliyyələşdirməlidir və universitetlərlə kooperasiyasını və qarşılıqlı əməkdaşlığını gücləndirməlidir. Üçüncü addım olaraq, özəl sektoru universitetlərlə əməkdaşlığa sövq etmək lazımdır. Çünki bu əməkdaşlıq universitet müəllimlərinin, professorlarının əsil iqtisadi potensialını üzə çıxaracaqdır. Onların özəl sektorla qarşılıqlı əlaqəsi yeni dəyərlərin yaranmasına, daha rəqabətqabiliyyətli məshsulların yaranmasına səbəb olacaqdır. Ölkədə iqtisadi artım baş verəcəkdir.

Biz bugün ölkəmizdə post-neft dövrü üçün təkliflərin hazırlanmasının zəruriliyini və aktuallığını müşahidə edirik. Post-neft dövrü üçün ölkə iqtisadiyyatı bilik yönümlü olmaqla, artıq daha çox rəqabətə ehtiyac duyur. İnnovasiya siyasətinin hissəsi olaraq regionalda bilik mərkəzlərinin və sənaye müəssisələrinin yaradılması və onların əməkdaşlığı Azərbaycan üçün ixtisaslaşmaya çox böyük xeyir verəcək, həmin regionlarda məşğulluğu artıracaqdır, məhsul istehsalında rəqabət yaradacaqdır, regionların ixtisaslaşması nəticəsində həmin regionlara daha çox investisiya cəlb ediləcəkdir. Bunlar isə eyni zamanda digər sahələrin də inkişafı üçün stimuldur.

Təhmasib C. Əlizadə

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC), Beynəlxalq İqtisadiyyat kafedrası

(English) The nature of technological competition: the role of innovation
Businessman and business sketchBusinessman and business sketch

Извините, этот техт доступен только в “Американский Английский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

The main elements of characterizing a market in an economic sense are the size, nature of demand and the degree of competition. Now I’m going to focus on the nature of technological competition, one of the main determinants of technological competition. The appropriability of innovation profits is a core element of innovation and competition. Getting the benefits if an innovation is one of the main problems of an innovating firm or not. Competitors generally induce the appropriability problem. We should center on corporations between the overall result at the market level and the firms in a market. The nature of technology in a market can strongly influence the intensity and nature of competition between its forms. How the technology of an industry is perceived and how this relates to the view of the competition process is fundamental. In this case, I can say that different theoretical visions may contain fundamentally different ways in which technology and market competition interact. For making this clearer, we should use the earlier mentioned distinction between a market with homogeneous technology and a market with heterogeneous technology. We elaborate on this now.

We can assume that a firm consists of only a production unit and an R&D unit. In the homogeneous market the production units of all firms make products with similar technological and demand characteristic. Similar demand characteristics mean high cross-elasticity of demand between the products of the firms. Similar technology means that the technology of the products and the production line with which they are produced are similar for all firms. The R&D units all focus on either and improvement of the existing technology or on a similar innovation project to create a radical change.

The products of the firms have a high class-elasticity of demand in the heterogeneous markets. But in the other case, if compare the heterogeneous case and homogenous case, I can say that this class-elasticity of demand in heterogeneous case is lower than in the homogeneous market. One other significant thing is that, the firms can be diverse for the technology incorporated in their production and also in their products. Therefore, R&D units of different firms can ensure innovation projects.

In the homogeneous market, technological competition goes instantly. It means that, when one of the firms gets on the opportunity to establish and to market a new product, then the other firms’ market share automatically declines. But when some of the firms or all the firms in the market realize innovation projects and when one of them gets patent as a “winner firm”, then the innovator receives the real monopoly earnings. Therefore, in this case the other firms’ earnings and the market shares will decrease. On the other hand, if there is a weak protection of patents, then the possibility of the doing imitation is very high. The cause of high imitation is the existence similarities of the technology of the firms. So, it’s clear that, market indeterminacy for the innovating firms is very high.

As I mentioned, one of the distinguish determinants of competitiveness in a technology market is innovation. Especially nowadays, when the world of technology develops very quickly. So, innovation is becoming an important element of competitiveness, in the context of the rapid development of new knowledge. The firms in the market must be constantly innovating to get away falling behind. But, it’s not obligation that they must move the technological frontier forward. In another case the advanced firms always can do it. Nevertheless, there are needs for firms to be fast imitators and to use the new technologies. It affects on firms’ technological capabilities.

As it’s known, firms make new products and new processes by doing innovation in their production procedure. But, innovation also is the best way to realize good management techniques and models in the business. Cargo is one of the best examples of this case, because cargo alleviates the shipping of products and consequently, it contributes to shrink the cargo costs. Now I would like to take an example for business innovation. The development of consumer product firms is one of the examples for business innovation. In this case the firms Dell is distinguishes, because this firm signs a contract according to their design and then abolishes the distributors and sells the products immediately to the final consumers. These facts show the importance of innovation in the production.

Tahmasib Alizada

International Economics Chair

(Azərbaycan) IV Sənaye İnqilabı: gözləntilər, əsas hədəflər
tdp

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Biz əgər dünyada baş verən texnolji dəyişikliklərə nəzər salsaq, görərik ki, dünyada istər mikro səviyyədə, istərsə də makro səviyyədə texnoloji rəqabət özünün üstün mərhələsini yaşayır. Çünki texnolji rəqabətdə önə çıxmağı özünə hədəf olaraq müəyyən edən ölkələr istər öz iqtisadi siyasətlərində araşdırma yönümlü sahələrə üstünlük verməklə, istərsə də sahib olduqları texnoloji şirkətlərə dəstək verməklə həm iqtisadi qazanc əldə etməyi hədəfləyirlər, həm də beynəlxalq rəqabətdə önə çıxmağı.

Texnolji sahədə gedən bu rəqabət təbii ki, tarixi bir prosesin nəticəsidir. Sənaye inqilablarının baş verməsi texnologiyanı, texnoloji rəqabəti bizim bugün gördüyümüz vəziyyətə gəlməsinə səbəb olmuşdur. Ümumi baxsaq, görərik ki, dünyada I sənaye inqilabı zamanı istehsalı mexanikiləşdirmək üçün sudan və buxardan istifadə olundu. II sənaye inqilabında artıq kütləvi istehsal üçün elektrikdən istifadə olunmağa başlanıldı. III sənaye inqilabında isə istehsalı avtomatlaşdırmaq məqsədilə elektronikadan və texnoloji informasiyadan istifadə olunmağa başlanıldı. Bəs IV sənaye inqilabı necə olacaq?

IV sənaye inqilabı III sənaye inqilabına əsaslanacaq. IV sənaye inqilabının əsas özəlliyi onun rəqəmsal olmasıdır. Bizim bugün dünyada qarşılaşdığımız bir çox problem var ki, onlar IV sənaye inqilabın baş verməsini zəruri edir. Təbii ki, bu dünya üçün, insanlar üçün tamamilə yeni bir dövrdür və bugün biz artıq bu yeni dövrün tam başlanğıcındayıq.

IV sənaye inqilabı baş vermiş digər 3 sənaye inqilablarından fərqlənir. Əsas özəllikləri ondan ibarətdir ki, bu sənaye inqilabı zamanı çox sayda yeni texnologiyalar yaranacaq. Bu texnologiyalar iqtisadiyyata təsir göstərən fiziki, dijital və bio məhsulların əvəzləyicisi rolunda çıxış edəcək.  Yəni biz artıq texnologiyanın daha üstün bir mərhələsini yaşayaycağıq və bu də təbii ki, iqtisadiyyata, texnoloji rəqabətə yenidən təsir edəcəkdir, dəyişikliklərə yol açacaqdır. Bundan başqa IV         sənaye inqilabının insanlığa, insan əməyinə kəskin təsir  göstərəcəyi aydındır.

IV sənaye inqilabının yarada biləcəyi mümkün iqtisadi üstünlüklərini və problemlərini analiz etsək, görərik ki, digər sənaye inqilablarında da olduğu kimi, yeni sənaye inqilabının da ölkələr üçün, insanlar üçün iqtisadi üstünlüyü olacaqdır. Qlobal səviyyədə gəlirləri artıra bilər, insanların həyat səviyyəsini yüksəldə bilər, texnoloji rəqabəti daha da kəskinləşdirə bilər və s. İnsanların həyatına mümkün təsirlər isə bundan əvvəlki sənaye inqilablarında olduğu kimi zamandan daha səmərəli istfiadə edilməsini, iqtisadi gəlirlərin artırılması, problemlərin daha asan və çevik həlli kimi mümkün imkanlar olacaqdır. Çünki texnologiyanın inkişafı insanlara daima yeni imkanlar təqdim edir, daşımacılıqda və digər xidmətlərdə xərcləri azaldır, zamana qənaət edir, insanların həyatını daha da rahatlaşdırır.

Lakin üstünlüklərlə yanaşı, təbii ki, IV sənaye inqilabının mənfi tərəfləri də vardır. Bilirik ki, bundan əvəlki sənaye inqilablarına da tənqidlər yanaşan, texnologiyanın çevik inkişafına, insan həyatında tutduğu mövqeyə çox kəskin tənqidlə yanaşan insanlar var. Onlar düşünürlər ki, hətta mümkün IV sənaye inqilabı da əmək bazarına mənfi təsir edəcəkdir, insanların həyatdakı rolunu azaldacaqdır, qeyri-bərabərlik gətirəcəkdir və s.

IV sənaye inqilabının əsas hədəfləri isə iqtisadi sahədə, biznesdə rəqabəti daha da artırmaq, gəlirlərin səviyyəsini yüksəltmək, yeni dəyərlər yaratmaq, idarəetmədəki müəyyən istiqamətlər üzrə işləri daha da asanlaşdırmaq, tezləşdirmək, insanların həyat səviyyəsinə təsir etmək və s.-dir.

Sonda isə onu qeyd edim ki, IV sənaye inqilabı ümumilikdə dünya üçün, qlobal iqtisadiyyat üçün faydalı olacaqdır. İnkişafın yeni mərhələsi üçün əsas istiqamət olacaqdır. Hərçənd insanlar Robotlaşmağa bəzən nə qədər tənqidi yanaşsalar da, unutmayaq ki, elə robotları da, sənaye inqilablarını da yaradan məhz insandır, insan beynidir. İnsan öz beyninin məhsulunu yaradırsa, ondan faydalanmağın da ən mümkün yollarını axtarmalıdır.

 

Təhmasib Əlizadə,

Beynəlxalq İqtisadiyyat kafedrası

(Azərbaycan) Bilik iqtisadiyyatına necə keçməliyik?!
Knowledge

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Son bir ildə Azərbaycan iqtisadiyyatında baş verən proseslər Bilik İqtisadiyyatına keçidin bizim üçün vacibliyini göstərdi. Əslində Bilik iqtisadiyyatına keçid daima mühim və vacib məsələ olub. İndiki reallıqda isə biz gələcəyimizi təminat almaq üçün heç vaxt itirmədən bilik iqtisadiyyatına keçməliyik. Təbii ki, bu biraz çətin və uzun proses olacaqdır. Lakin hər bir prosesdə olduğu kimi bu prosesində başlanğıc nöqtəsi, inkişaf nöqtəsi vardır.

  • Bəs ümumiyyətcə bilik iqtisadiyyatı nədir?
  • Bilik iqtisadiyyatına keçmək üçün bizdən hansı addımları atmaq tələb olunur?
  • Bilik iqtisadiyyatının üstünlükləri nələrdir?
  • Bilik iqtisadiyyatına keçid bizlərə nələri vəd edir?

Mən bu və bu kimi digər suallara aydınlıq gətirəcəyəm.

Biz əgər bilik iqtisadiyyatına keçidi analiz ediriksə, öncəliklə onu qeyd etməliyəm ki, bilik iqtisadiyyatının təməlini ölkədəki təhsil və insan kapitalı təşkil edir. Bəs Azərbaycanda yaşayan əhalinin məşğuliyyəti əsasən hansı sahələrdədir?

Azərbaycan əhalisinin 35%-i kənd təsərrüfatında çalışır.

Biz Azərbaycanın biliyə əsaslanan iqtisadiyyata keçidini analiz edirik və bu əhalinin məşğulluğu göstəricisi bu anlamda çox vacibdir. Çünki adətən ölkələrin iqisadiyyatını 3 təməl sahə təşkil edir:

  1. Kənd təsərrüfatı
  2. Emal, istehsal
  3. Xidmət sektoru

Biliyə əsaslanan Bilik İqtisadiyyatını yaratmaq üçün isə bizə iki təməl istiqamət gərəkli olacaqdır. Birincisi, təhsilə investisiyaları artırmaq və həmin investisiyaların geri dönüşünü, mənfəətini yüksəltməkdir. İkincisi isə, insan kapitalını yaratmaq və ya var olanı cəlb etmək.

Təhsilə investisiya yatırıldığı zaman biliyin istehsalı baş verəcəkdir. Bilik istehsalını isə ya müstəqil formada fəaliyyət göstərən araşdırma institutları və ya universiterlərlə qarşılıqlı fəaliyyətdə olan araşdırma mərkəzləri, institutları həyata keçirəcəklər. Biliyin istehsalı uzun müddətdə ölkəyə çox böyük gəlir gətirir və ölkədəki həyat standartlarını yüksəldir. Dünya ölkələrindən bunu tətbiq edən kifayət qədər uğurlu ölkələr var. Misal üçün, İsrail, hansı ki, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalından yüksək elm, bilik tutumlu məhsullar istehsalına keçmişdir. Bundan başqa Cənubi Koreya son yarım əsrdə bilik iqtisadiyyatına keçməklə uğur qazanmışdır. Bugün, C. Koreyanın Samsung, LG şirkətləri texnoloji bazarda, Hundai, KİA şirkətləri isə avtomobil bazarında ən uğurlu və rəqabətdə önə çıxa bilən şirkətlərdir.

Bəs biz bilik iqtisadiyyatına keçmək üçün nələr etməliyik, hansı addımları atmalıyıq?

Öncəliklə biz ilk addım olaraq təhsilə böyük həcmdə investisiya yatırmalıyıq. Bu investisiyaların əsas ilkin nəticəsi rəqabətdə öndə çıxan, dəyər yarada bilən müəllimlərin, professorların yetişdirilməsidir.

İkinci addım olaraq, araşdırma institutlarına böyük həcmdə investisiyalar yatırılmalıdır. Ölkə birbaşa olaraq bu araşdırma institutlarınl maliyyələşdirməlidir və universitetlərlə kooperasiyasını və qarşılıqlı əməkdaşlığını gücləndirməlidir. Çünki bilik əsasən universitetlərdə yaradılır.

Üçüncü addım olaraq, özəl sektoru universitetlərlə əməkdaşlığa sövq etmək lazımdır. Çünki bu əməkdaşlıq universitet müəllimlərinin, professorlarının əsil iqtisadi potensialını üzə çıxaracaqdır. Onların özəl sektorla qarşılıqlı əlaqəsi yeni dəyərlərin yaranmasına, daha rəqabətqabiliyyətli məshsulların yaranmasına səbəb olacaqdır. Ölkədə iqtisadi artım baş verəcəkdir.

Əslində bu saydığım addımlar, periodik olaraq uzun bir dövrü əhatə edirlər. 20 ilə qədər zaman tələb olunur. Lakin bizim hal hazırda yaşadığımız informasiya dövründə periodlar arasındakı əlaqəni sürətləndirmək mümkündür. Bugün artıq insanlar çox qısa zamanda ünsiyyət qurub, fəaliyyət göstərə bilirlər.

Bilik iqtisadiyyatına keçid isə bizim üçün çox vacibdir. Bu həm də bizə regional anlamda böyük üstünlük gətirə bilər. Həm psixoloji, həm də iqtisadi üstünlük.

Təhmasib Əlizadə
Beynəlxalq İqtisadiyyat kafedrası

(Azərbaycan) Universitetlərin regional inkişafda rolu
write

Извините, этот техт доступен только в “Азербайджанский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Ölkənin regionlarının inkişafının təməl vasitələrindən biri də universitetlərdir. Belə ki, bir ölkənin regionlarını inkişaf etdirmək üçün universitetlərin yaradılması, onların inkişaf etdirilməsi çox mühimdir. Bundan əlavə universitetlərin araşdırma institutlarının yaradılması, həmin regionda ixtisaslaşmaya yardımçı olur və nəticədə regionun istehsal gücünü, rəqabətqabiliyyətliliyini artırır.

Ümumilikdə universitetlərin regionların inkişafına təsir istiqamətlərinə nəzər yetirsək görərik ki, bu bir neçə istiqamətdə baş verir:

  1. Regiona ixtisaslı kadrların, insan kapitalının cəlb edilməsini təmin edir
  2. Regiona maliyyə kapitalı cəlb edir
  3. Regiona yerli investisiyalar cəlb edir
  4. Regiona bilik, xidmət növləri cəlb etməklə rəqabət mühiti yaradır.

Bundan əlavə universitetlərin tərkibində fəaliyyət göstərən araşdırma institutları həmin regionun ixtisaslaşdığı və ya ixtisaslaşmağa hədəf kimi müəyyən etdiyi sahələr üzrə bilik transferi həyata keçirir, regionun potensialını mənimsəməklə biliyi öz bazasında cəmləyir və araşdırmalar aparmaqla sahələr üzrə inkişafa nail olurlar.

Biz bugün ölkəmizdə post-neft dövrü üçün təkliflərin hazırlanmasının zəruriliyini və aktuallığını müşahidə edirik. Post-neft dövrü üçün ölkə iqtisadiyyatı bilik yönümlü olmaqla, artıq daha çox rəqabətə ehtiyac duyur. Düşünürəm ki, ölkəmizin Bakıdan (paytaxtdan) başqa regionlarında universitetlərin yaradılması orta hədəfdə bizə çox böyük gəlir gətirəcəkdir və regionlar arasındakı inkişaf fərqini azaldacaqdır. Çünki ixtisaslaşma dərinləşcək, regionlar üzrə məhsul istehsalının faydalılığı artacaqdır.

Biz bunun üçün aşağıdakı tədbirləri görə bilərik:

  1. Bakıdan əlavə digər regionlarımızı müəyyən sahələr üzrə mərkəz olaraq qəbul edib, həmin regionlarda bu ixtisaslaşmanın dərinləşməsi məqsədi ilə universitetlər yarada bilərik.
  2. Həmin universitetlərə tələbə və müəllim heyətini cəlb etmək məqsədi ilə, onların daha rahat fəaliyyət göstərməsi üçün stimullaşdırıcı tədbirlər həyata keçirə bilərik və infrstrukturu (strukturu) inkişaf etdirə bilərik.
  3. Müəyyən sahələr üzrə mərkəz olaraq qəbul etdiyimiz regionlarda yaradılacaq universitetlərlə istehsal müəssisələri arasında qarşılıqlı əlaqənin yaradılmasını təmin edə bilərik. Bu halda şirkətlər bazarın tələbinə uyğun olaraq universitetlərdən ixtisaslı kadrlar tələb edəcəklər.
  4. Müəyyən inkişaf periodundan sonra dünya üzrə yerləşdiyimiz regionlardan xarici tələbələri yaratdığımız universitetlərə cəlb edə bilərik. Bu ölkəyə əlavə xarici valyutanın daxil olması deməkdir.
  5. Yaradılmış universitetlərdə regional elmi konfransların, tədbirlərin keçirilməsini təmin etməklə, beyinləri regionlarımıza cəlb edə bilərik, bu isə nəticədə ölkədə bilik bazasının genişlənməsinə, yeni elmi mühitin yaradılmasına gətirib çıxaracaqdır.
(English) Technological competition: the case of Azerbaijan
technology

Извините, этот техт доступен только в “Американский Английский”. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

social-media-innovationIn case of Azerbaijan I would like to mention that, to take into account local characteristics prioritize development of science and global trends and effective integration process to the progressive world of science should be continued in Azerbaijan. Of course, last years the scientific infrastructure and the technical base of science have been improved in Azerbaijan, but the main thing is that, I think, participation of other sources should be stimulated, because in the long run it will reinforce the social protection of employees. The other conclusion of my research is that Azerbaijan should create an innovative economy, because it will reinforce the tie between science and production. In order to carry out scientific research relevant to the application of market demand and creation, necessary mechanisms should be established.

Along with this, as a result of launch of telecommunication satellites into geostationary orbit, reliable satellite communications have been provided and thereby information security of the country has been reinforced in Azerbaijan. Also, the use of new technologies in telecommunication network has been expanded.

I think in the coming years, information and communication technology infrastructure in Azerbaijan should be developed by expanding the capabilities of modern e-services to the population, broadband, low-cost and high-quality access to the internet throughout the country. There should be to establish digital rights management system based on the online licensing and provision of one-stop-shop formatted services

The projects in technological industry like, “Regional Innovation Zone” served by the Ministry of Communications and Information Technologies. This project will help and support the establishment of techno-parks in cooperation with Booz Allen Hamilton. After the creation, these techno-parks will play the role for supporting of innovative entrepreneurship, export of electronic equipment and software, a regional market for the production and transitional information dimension between the East and the West. The transitional information dimension between the East and the West will ensure wide-ranging electronic services to all countries in the region and a university for the development of human resources.

In my opinion, in order to increase the competitiveness and quality in the local technological market, in Azerbaijan must be created new technological companies, because there are not so many firms in this sphere. I think, creation of new firms in technological market will contribute also to the performance of the country in the global market competition.

Перейти к верхней панели