Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages
Filter by Categories
Ailə təsrrüfatı
Bank and insurance
International Economics
Bilik Iqtisadiyyatı
diskurs.az radio unec
Dünya İqtisadi Forumu
Fiskal Siyasət
İnforqrafika
İnnovasiya
ISE Economic Talks
Made in Azerbaijan
Macroeconomic analysis
Financial markets
Marketinq
Milli iqtisadiyyat
Müsahibə
Petroleum
Transport
Transport
Qender
Entrepreneurship
Sənaye
Turizm
Taxes and duties
Домохозяйства
Economic education
USD 1.7000, EUR 1.9794, TRY 0.3539, RUB 0.0271, CNY 0.2535, GEL 0.6928, GBP 2.2278, IRR 0.0039, JPY 1.5044, XAU 2086.1465, XAG 26.5053, XPT 1389.0020, XPD 1556.0950
(Azərbaycan) Aslan Əzimzadə. Beynəlxalq təcrübədə xarakterizə olunan maliyyə sistemlərinin və yerli özünüidarəetmə modellərinin qarşılıqlı müqayisəsi
Wednesday September 6th, 2017
0
12778794_681783298631487_3957483190875606725_o

Sorry, this entry is only available in Azerbaijani. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Beynəlxalq təcrübədə xarakterizə olunan maliyyə sistemlərinin və yerli özünüidarəetmə modellərinin qarşılıqlı müqayisəsi

 

Bu araşdırmamızda dünyada mövcud olan maliyyə sistemlərinin və yerli özünüidarəetmə modellərinin qarşılıqlı müqayisəsinin təhlilini aparmışıq

 

YERLİ ÖZÜNÜİDARƏETMƏDƏ ANQLO-SAKSON,KONTİNENTAL VƏ QARIŞIQ MODELLƏR

Beynəlxalq təcrübədə yerli özünüidarəetmə orqanları əsasən anqlo-sakson,kontinental və qarışıq modellər ilə xarekterizə olunur.

Yerli özünüidarənin anqlo-saks modeli əsasən Böyük Britaniyada, Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Kanadada, Hindistanda, Avstraliyada,Yeni Zelandiyada və s. dövlətlərdə yayılmışdır.Bu modelin əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardır

  1. Yerli özünüidarəetmə orqanlarının sərbəstliyi.
  2. Yerlərdə yerli özünüidarəetmə orqanlarına və onların maliyyə sisteminə nəzarət edən mərkəzi hökumətin səlahiyyətli nümayəndələrinin olmaması.

Yerli özünüidarənin kontinental modeli isə anqlo-sakson modelindən nəzərəçarpacaq qədər fərqlənir.Bu model əsasən Bu model yalnız kontinental Avropa dövlətləri üçün deyil, həmçinin Latın Amerikasının, Yaxın Şərqin, fransız dilli Afrika dövlətləri üçündə xarakterikdir.

Bu modeli anqlo-sakson modelindən fərqləndirən əsas cəhət aşağıdakılardır.

  1. Yerli özünüidarəetmədə aşağı pillələrin, yuxarı pillələri tabeliyi.
  2. Yerli səviyyədə yerli özünüidarəetmə orqanlarına və onların maliyyə sisteminə nəzarət edən mərkəzi hökumətin səlahiyyətli nümayəndələrinin olması.

Qarışıq modelinin özünəməxsus əlaməti kimi kifayət qədər daha aşağı ərazi səviyyəsində muxtar yerli özünüidarəetmənin daha yüksək səviyyədə dövlət idarəçiliyi ilə kombinə edilməsini hesab etmək olar.

Həmçinin onuda qeyd etmək istərdim ki,İEO ölkələrində yerli maliyyə dövlət maliyyə sistemində xüsusi yeri tutur. Belə ki, ABŞ-da dövlət maliyyə resurslarının 50-60 faizi, Yaponiyada isə 30 faizi yerli maliyyənin öhdəsinə düşür.Həmçinin Yerli büdcəyə  maliyyə resurslarının cəlb olunmasında bələdiyyə qiymətli kagızları xüsusi rol oynayır.Dünyada ən böyük qiymətli kağızlar bazarı ABŞ-dadır. Yaponiyada bələdiyyə istiqarzları, əsasən təhsil, kənd təsərrüfatı vətəbii fəlakətlərlə mübarziə məqsədi üçün buraxılır.

 

ANQLO-SAKSON VƏ KONTİNENTAL MALİYYƏ SİSTEMLƏRİ

Hal hazırda dünyada maliyyə sistemləri adətən 2 yerə bölünür. Anqlo-sakson və Kontinental

Anqlo-sakson modeli aşağıdakı kimi xarakterizə olunur

  1. Tətbiq olunduğu ölkələr.

Fond bazarının anqlo-sakson modeli əsasən ABŞ, Böyük Britaniya, Kanada və Avstraliya üçün xarakterikdir.

  1. İnvestisiya mənbəyi

Real sektorda əsas investisiya mənbəyi fond bazarıdır.

  1. Fond bazarının əsas maliyyə alətləri

Belə bir model bir çox maliyyə alətləri ilə xarakterizə olunur.Lakin xüsusilə istiqrazlar bu modeldə daha böyük məna kəsb edir.Hətta bank kreditləri də tez-tez istiqraz formasında sənədləşdirilir.

  1. Fond bazarının institutları

Bu modeldə çoxlu sayda ixtisaslaşmış maliyyə təşkilatları fəaliyyət göstərir.Məsələn, hec-fondlar, reytinq agentlikləri (Standard and Poor’s, Moody’s, Fitch).Banklar arasında isə əsas yeri ixtisaslaşmış (investisiya, ipoteka və s) banklar tutur.

 

Kontinental model aşağıdakı kimi xarakterizə olunur.

 

  1. Tətbiq olunduğu ölkələr.

Maliyyə sisteminin kontinental modeli əsasən kontinental Avropa ölkələri üçün xarakterikdir.

  1. İnvestisiya mənbəyi

Əsas investisiya mənbəyi bank kreditidir

  1. Fond bazarının əsas maliyyə alətləri

İstiqraz bazarının həcmi kommersiya kreditinin həcmindən çox azdır. Digər xüsusiyyət isə maliyyə məhsullarının nisbətən sadəliyidir

  1. Fond bazarının institutları

Fond bazarında böyük banklar tez-tez iddiaçılar kimi təmsil olunurlar və bir qayda olaraq onlar universaldır həmçinin istənilən bir fəaliyyət həyata keçirə bilərlər. Kollektiv investisiyalar institutlarına gəldikdə, onlar anqlo-sakson  modelinə  nisbətdə daha kiçik bir rol oynayırlar.

Tələbə Elmi Cəmiyyətinin sədri Aslan Əzimzadə

 

Ədəbiyyat

M.Səlimzadə və Q.Xəlilov. (2010) “YERLİ ÖZÜNÜİDARƏETMƏ: ANLAYIŞ, TƏCRÜBƏ, ƏMƏKDAŞLIQ, HÜQUQİ ƏSASLAR”,Elm və təhsil,Bakı, s. 16-19

«ВЕСТНИК ЭКОНОМИКИ,ПРАВА И СОЦИОЛОГИИ» № 2, В.А.Семененко (2008), «Германская и англосаксонская финансовые модели в мире и в России»,Казань, стр.64

 


Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Skip to toolbar